U organizaciji Ministarstva privrede Tuzlanskog kantona i Centra za razvoj i podršku (CRP) Tuzla, 23. aprila 2026. godine održana je prezentacija rezultata istraživanja i klasifikacije malih i srednjih preduzeća (MSP) prema energetskoj intenzivnosti. Događaj predstavlja važan korak ka preciznijem sagledavanju stanja u privredi Tuzlanskog kantona, prepoznavanju potencijala za unapređenje energetske efikasnosti i kreiranju kvalitetnijih mjera podrške energetskoj tranziciji ovog sektora.
Istraživanje su proveli stručni timovi Mašinskog fakulteta Univerziteta u Tuzli, koje su činili profesori, asistenti i studenti, u saradnji sa vanjskim ekspertom iz oblasti energetske efikasnosti. Analiza je obuhvatila preduzeća iz sektora plastike, metala i namještaja, a rezultati su pokazali da među MSP-ima postoje značajne razlike u energetskim performansama, kako između različitih sektora, tako i unutar istih djelatnosti. Utvrđene su velike razlike u specifičnoj potrošnji energije po jedinici ulazne sirovine, što potvrđuje da potencijali za uštede energije postoje, ali su neravnomjerno raspoređeni među preduzećima.
Tokom prezentacije naglašeno je da se struktura potrošnje energije razlikuje od sektora do sektora. Dok u nekim djelatnostima dominira električna energija, u drugim je izraženije učešće toplotne energije, što direktno utiče na mogućnosti unapređenja energetske efikasnosti i provođenja procesa dekarbonizacije. Istraživanje je također pokazalo nizak do umjeren udio obnovljivih izvora energije, kao i značajnu zavisnost pojedinih sektora od fosilnih goriva, što dodatno potvrđuje potrebu za sistemskim i planskim pristupom energetskoj tranziciji MSP-a.
Jedan od ključnih rezultata ovog procesa jeste uspostavljanje energetske klasifikacije MSP-a u Tuzlanskom kantonu. Klasifikacija na skali od A do G omogućit će jasnije prepoznavanje preduzeća koja mogu poslužiti kao primjeri dobre prakse, ali i onih kojima je potrebna prioritetna tehnička i finansijska podrška. Posebno je istaknuto da jedinstven pristup nije adekvatan odgovor na potrebe privrede, te da buduće mjere podrške moraju biti diferencirane i usklađene sa specifičnostima pojedinih sektora i stvarnim nivoom energetske efikasnosti svakog preduzeća.
Zaključeno je da rezultati istraživanja predstavljaju kvalitetnu osnovu za kreiranje ciljanih programa podrške, uključujući javne pozive, kreditne linije, tehničku pomoć i provođenje energetskih pregleda. Naredni korak bit će korištenje prikupljenih podataka i nalaza za izradu akcionog plana za energetsku tranziciju MSP-a u Tuzlanskom kantonu, čime će se stvoriti konkretniji okvir za podršku dekarbonizaciji i unapređenju konkurentnosti lokalne privrede.
Prezentacija je održana u okviru projekta „SMART STEP – Pametna rješenja u energetskoj tranziciji proizvodnih preduzeća“, koji se realizuje kroz Interreg IPA prekogranični program Hrvatska – Bosna i Hercegovina – Crna Gora 2021–2027. Projekat implementiraju Centar za razvoj i podršku (CRP) Tuzla, Tuzlanski kanton, Brodsko-posavska županija i Sveučilište u Slavonskom Brodu.
